FARG'ONA METODIKA MAKTABI-ФЕРГАНСКАЯ МЕТОДИЧЕСКАЯ ШКОЛА -FERGANA METHODICAL SCHOOL ILMIY-NAZARIY, METODIK JURNALI

Boshlang‘ich sinf matematika darslarida sun’iy intellekt vositalaridan foydalanishning pedagogik imkoniyatlari

##plugins.themes.bootstrap3.article.sidebar##

PDF (English) DOI (English)
Nashr qilingan: okt 5, 2026
Kalit so‘zlar:
boshlang‘ich ta’lim, matematika, sun’iy intellekt, generativ modellar, adaptiv o‘quv tizimlari, ikki kontur modeli, kognitiv yuk, pedagogik oqlanganlik mezonlari, raqamli xavfsizlik.

##plugins.themes.bootstrap3.article.main##

Jalilov Muhammadali Abdumutalibovich
Erkinjonova Havasxon Zohidjon qizi

Annotatsiya

Maqolada boshlang‘ich sinf matematika darslarida sun’iy intellekt vositalaridan foydalanishning pedagogik imkoniyatlari tahlil qilingan. Tadqiqotning metodologik o‘zagi – «pedagogik imkoniyat» tushunchasini operatsionallashtirish: vositaning biror qo‘llanishi to‘rtta filtrdan (didaktik maqsadga bog‘lanish, dalil bilan qo‘llab-quvvatlanish, 7-10 yosh xususiyatlariga moslik, kognitiv yukning o‘quvchida qolishi) o‘tgandagina pedagogik imkoniyat deb qaraladi, aks holda u texnik imkoniyat darajasida qoladi. Shu asosda sun’iy intellekt vositalarining olti guruhli funksional tasnifi berildi va ularni darsga joylashtirishning ikki kontur modeli – o‘qituvchi konturi (darsdan tashqarida, tayyorgarlik bosqichida) va o‘quvchi konturi (darsda, o‘qituvchi nazorati ostida) – ishlab chiqildi. Xalqaro dalillar yondashuvning hal qiluvchi ahamiyatini ko‘rsatadi: 62 ta tadqiqotni qamragan meta-tahlilda chatbotlarning o‘rtacha samarasi g = 0,381 bo‘lgani, boshlang‘ich ta’limda u oliy ta’limdagidan yuqori ekani aniqlangan, ammo erkin rejimdagi generativ sun’iy intellektdan foydalangan o‘quvchilarning imtihon natijasi nazorat guruhiga nisbatan 17 foizga pasaygan. Maqolada pedagogik oqlanganlikning besh mezoni va qaror qabul qilish qoidasi hamda «sun’iy intellekt xatosini toping» kabi amaliy topshiriq namunalari taklif etilgan.

##plugins.themes.bootstrap3.article.details##

Qanday qilib iqtibos keltirish kerak
Jalilov Muhammadali Abdumutalibovich, & Erkinjonova Havasxon Zohidjon qizi. (2026). Boshlang‘ich sinf matematika darslarida sun’iy intellekt vositalaridan foydalanishning pedagogik imkoniyatlari. Farg‘ona Metodika Maktabi, (5), 386–394. Retrieved from https://ferganamethod.uz/index.php/journal/article/view/3212
Maqola
№. 5 (2026): Farg‘ona metodika maktabi
Bo‘lim
Maqolalar

Foydalaniladigan adabiyotlar

Закон Республики Узбекистан «Об образовании» от 23 сентября 2020 года № ЗРУ-637.

Постановление Президента Республики Узбекистан «Об утверждении Стратегии развития технологий искусственного интеллекта до 2030 года» от 14 октября 2024 года № ПП-358.

Указ Президента Республики Узбекистан «Об утверждении Стратегии „Цифровой Узбекистан — 2030“ и мерах по её эффективной реализации» от 5 октября 2020 года № УП-6079.

Babadjanova M. R. Boshlang‘ich sinf matematika darslarida axborot texnologiyalaridan foydalanishning nazariy asoslari va didaktik imkoniyatlarini o‘rganish. 2026.

Jalilov M. A., Orifjonova M. Z. Boshlang‘ich sinf matematika darslarida zamonaviy axborot texnologiyalaridan foydalanib algebraik material ustida ishlash metodikasi // International Journal of Scientific Researchers. 2026. Vol. 16, № 1. P. 124–129.

Mirzayeva Sh., Qodirova M., Rovshanova Y. Matematika ta’limida axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanishning metodik asoslari // Maktabgacha va maktab ta’limi. 2026. Т. 4, № 5. B. 5–8.

Bastani H., Bastani O., Sungu A., Ge H., Kabakcı Ö., Mariman R. Generative AI can harm learning. SSRN Working Paper № 4895486. 2024.

Gerlich M. AI tools in society: Impacts on cognitive offloading and the future of critical thinking // Societies. 2025. Vol. 15, № 1. Article 6.

Kulik J. A., Fletcher J. D. Effectiveness of intelligent tutoring systems: A meta-analytic review // Review of Educational Research. 2016. Vol. 86, № 1. P. 42–78.

Laun M., Wolff F. Chatbots in education: Hype or help? A meta-analysis // Learning and Individual Differences. 2025. Vol. 119. Article 102646.

Mayer R. E. Multimedia learning. 3rd ed. Cambridge: Cambridge University Press, 2020.

Miao F., Cukurova M. AI competency framework for teachers. Paris: UNESCO, 2024.

Miao F., Holmes W. Guidance for generative AI in education and research. Paris: UNESCO, 2023.

Moyer-Packenham P. S., Westenskow A. Effects of virtual manipulatives on student achievement and mathematics learning // International Journal of Virtual and Personal Learning Environments. 2013. Vol. 4, № 3. P. 35–50.

OECD. Students, computers and learning: Making the connection. Paris:

Steenbergen-Hu S., Cooper H. A meta-analysis of the effectiveness of intelligent tutoring systems on K–12 students’ mathematical learning // Journal of Educational Psychology. 2013. Vol. 105, № 4. P. 970–987.

UNESCO. AI competency framework for students. Paris: UNESCO, 2024.

von Davier M., Kennedy A., Reynolds K., Fishbein B., Khorramdel L., Aldrich C., Bookbinder A., Bezirhan U., Yin L. TIMSS 2023 international results in mathematics and science. Boston College: TIMSS & PIRLS International Study Center, 2024.

Vygotsky L. S. Mind in society: The development of higher psychological processes. Cambridge, MA: Harvard University Press, 1978.

Jalilov K. Maktablar uchun qayta ko‘rib chiqilgan davlat ta’lim standartlari va o‘quv dasturlarining yangiligi nimada? 1-qism // Gazeta.uz. 31.08.2026.