Kognitiv autsorsing sharoitida talabalarning mustaqil fikrlashini rivojlantirishning pedagogik shart-sharoitlari
Main Article Content
Abstract
Maqolada sun’iy intellekt va raqamli xizmatlarga aqliy vazifalarning bir qismini topshirish – kognitiv autsorsing sharoitida talabalarning mustaqil fikrlashini rivojlantirish muammosi nazariy-metodik jihatdan o‘rganilgan. Kognitiv yordamning o‘quv faoliyatini qo‘llab-quvvatlovchi va mustaqil mulohazani siqib chiqaruvchi ko‘rinishlari farqlanadi. Mustaqil dastlabki tahlil, manbalarni tekshirish, bosqichma-bosqich kamayuvchi yordam, refleksiv monitoring va yangi vaziyatga transferga asoslangan beshta pedagogik shart-sharoit tizimi taklif etiladi. Ularni amalga oshirish algoritmi hamda kuzatiladigan faoliyat dalillariga tayangan baholash mezonlari ishlab chiqiladi. Tadqiqot konseptual xarakterga ega bo‘lib, empirik samaradorlik haqidagi da’volarni ilgari surmaydi.
Article Details
References
Risko E.F., Gilbert S.J. Cognitive Offloading // Trends in Cognitive Sciences.
– 2016. – Vol. 20, No. 9. – P. 676–688.
Flavell J.H. Metacognition and Cognitive Monitoring: A New Area of Cognitive
–Developmental Inquiry // American Psychologist. – 1979. – Vol. 34, No. 10. – P. 906–911.
Zimmerman B.J. Becoming a Self-Regulated Learner: An Overview // Theory Into Practice. – 2002. – Vol. 41, No. 2. – P. 64–70.
Miao F., Holmes W. Guidance for Generative AI in Education and Research.
– Paris: UNESCO, 2023.
Miao F., Shiohira K., Lao N. AI Competency Framework for Students. – Paris: UNESCO, 2024.
Kasneci E. et al. ChatGPT for Good? On Opportunities and Challenges of Large Language Models for Education // Learning and Individual Differences. – 2023.
Lee H.-P. et al. The Impact of Generative AI on Critical Thinking: Self-Reported Reductions in Cognitive Effort and Confidence Effects From a Survey of Knowledge Workers // Proceedings of CHI 2025. – Art. 1121.
Liu D., Fan G., Pan L. Tool, Tutor, or Crutch? A Grounded Theory of Cognitive Scaffolding and Offloading in AI-Assisted Programming Education // International Journal of STEM Education. – 2026.
Wood D., Bruner J.S., Ross G. The Role of Tutoring in Problem Solving // Journal of Child Psychology and Psychiatry. – 1976.