FARG'ONA METODIKA MAKTABI-ФЕРГАНСКАЯ МЕТОДИЧЕСКАЯ ШКОЛА -FERGANA METHODICAL SCHOOL ILMIY-NAZARIY, METODIK JURNALI

Maktabgacha yoshdagi bolalarda nutq rivojlanishining psixolingvistik asoslari

Article Sidebar

PDF DOI
Published: Dec 1, 2025
Keywords:
psixolingvistika, nutqiy faoliyat, kognitiv rivojlanish, ijtimoiy muloqot, antroposentrik tamoyil, emotsional muloqot.

Main Article Content

Maxmudova Oygul Toxirjonovna
Farg„ona davlat universiteti dotsenti v.b., filologiya fanlari bo„yicha falsafa doktori (PhD) E-mail: mahmudovaoygul920@gmail.com ORCID: https://orcid.org/0000-0002-1423-8218
Mirzayeva Risolatxon Shokirjon qizi
Farg`ona davlat universiteti magistranti

Abstract

Ushbu maqolada psixolingvistika tili va tafakkur o‘zaro aloqasi, nutq
ishlab chiqarish va idrok etish jarayonlarini hamda tilni o‘zlashtirish mexanizmlari
tadqiq qilinadi. Ushbu fan lingvistika va psixologiya chorrahasida XX asr o‘rtalarida
shakllangan bo‘lib, 1960-70-yillarda mustaqil yo‘nalish darajasiga ko‘tarilgan – bu esa
bolalar nutqini yanada chuqurroq o‘rganish uchun imkoniyat yaratdi. Yana bir muhim
nazariy prinsip – bu nutq va tafakkur dialektikasidir. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki,
fikrning moddiy asosi – nutqdir, ya’ni til fikrni ifodalash vositasi bo‘libgina qolmay, fikrni
shakllantiruvchi vosita hamdir. Demak, inson tafakkuri va nutq jarayoni o‘zaro
chambarchas bog‘liq: til vositasida fikrlash amalga oshadi va aksincha, tafakkur
jarayonlari nutq tuzilishida namoyon bo‘ladi. Nutq va tafakkur birligi psixolingvistik
tadqiqotlarning markaziy g‘oyalaridan biri bo‘lib, bu tamoyil L.S.Vigotskiy, A.A.Leontev
kabi olimlar tomonidan ham ta’kidlangan.

Article Details

How to Cite
Maxmudova Oygul Toxirjonovna, & Mirzayeva Risolatxon Shokirjon qizi. (2025). Maktabgacha yoshdagi bolalarda nutq rivojlanishining psixolingvistik asoslari. Fergana Methodical School, 3(2), 137–142. Retrieved from https://ferganamethod.uz/index.php/journal/article/view/2791
Issue
No. 2 (2025): FERGANA METHODICAL SCHOOL
Section
Maqolalar

References

M.M.Fayzullayeva Nutq rivojlantirish psixolingvistik ta‟limiy asoslari. – Journal

of New Century Innovations, 2023, №30 (3).

Sh.A.Abduqayumova Bolalar nutqi rivojlanishining psixolingvistik talqini. –

Academic Research in Educational Sciences (ART), 2023, №6.

M.F.Hayotova Maktabgacha yoshdagi bolalar nutqini rivojlantirish. – Ilmiy

maqola, –2024.

A.Q.Usmonov, U.B.Usmonova Nutq rivojlantirishning samarali metodlari va

usullari. – Jizzax Davlat Ped. Instituti ilmiy axborotlari, 2022, №1.

D.Boboxonova Psixolingvistika. – Ma‟ruza matni, Namangan, –2019.

G„.Iskandarova Maktabgacha yoshdagi bolalarning muloqotga kirishish

xususiyatlari. – O„zbek tilshunosligida psixolingvistik tadqiqotlar to„plami, 2021.

Y.I.Tixomirova Maktabgacha yoshdagi bola nutqini rivojlantirish. – Toshkent,

“O„qituvchi”, –1976.

M.Q.Qurbonova Bola nutqining lingvistik va pragmatik xususiyatlari. – Filol. fan.

dokt. (DSc) dissertatsiyasi avtoreferati, Toshkent, –2020.

G„.Iskandarova Maktabgacha yoshdagi bolalar nutqining rivojlanishi: kuzatishlar

va tahlillar. – O„zbekiston filologiya jurnal (maxsus son), –2019.

R.Brown A First Language: The Early Stages. – Harvard University Press, –1973.