Boshlang‘ich ta’lim talabalarida matematik tushunchalarni shakllantirishning metodik asoslari
Основное содержимое статьи
Аннотация
Maqolada «Boshlang‘ich ta’lim» yo‘nalishi talabalarida, ya’ni bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarida matematik tushunchalarni shakllantirishning nazariy va metodik asoslari yoritilgan. Muammoning dolzarbligi o‘qituvchining matematik bilimi o‘quvchilar natijalariga ta’sir etishini ko‘rsatgan xalqaro tadqiqotlar, oliy ta’limni rivojlantirish konsepsiyasi talablari hamda xalqaro baholash natijalari bilan asoslangan. Tadqiqotda nazariy tahlil, tushunchalarni mantiqiy-matematik tahlil qilish, tizimlashtirish va pedagogik loyihalash metodlari qo‘llanildi. Talaba tushunchani ham o‘zi o‘zlashtirishi, ham kelajakda uni o‘quvchilarda shakllantirishi lozimligidan kelib chiqib, tushunchani shakllantirishning olti bosqichli metodik tizimi ishlab chiqildi: motivatsion-muammoli, obrazli, mantiqiy, qo‘llash, tizimlashtirish va metodik transformatsiya bosqichlari. «Kvadrat», «ulush», «bo‘lish» va «o‘rin qiymati» tushunchalari misolida misol va misol emaslarni tahlil qilish, ta’riflarni baholash, Eyler diagrammasi va tushunchalar xaritasini tuzishga asoslangan topshiriqlar namunaviy yechimlari bilan keltirildi. O‘qitish uchun matematik bilimning tarkibiy qismlariga mos topshiriqlar jadvali taklif etildi. Maqola oliy ta’lim muassasalarining professor-o‘qituvchilari va boshlang‘ich ta’lim yo‘nalishi talabalari uchun mo‘ljallangan.
Информация о статье
Библиографические ссылки
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining «O‘zbekiston Respublikasi oliy ta’lim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida»gi Farmoni. 08.10.2019 yil, PF-5847-son.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining «Matematika sohasidagi ta’lim sifatini oshirish va ilmiy-tadqiqotlarni rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi Qarori. 07.05.2020 yil, PQ-4708-son.
Jumayev, M. E., & Tadjiyeva, Z. G‘. (2005). Boshlang‘ich sinflarda matematika o‘qitish metodikasi: darslik. Toshkent: Fan va texnologiya. 312 b.
Mamajonov, S. M., & Komilova, G. (2025). Boshlang‘ich ta’lim yo‘nalishi talabalariga «beshga bo‘linish alomati» mavzusini o‘qitishda zamonaviy yondashuv. Qo‘qon universiteti xabarnomasi, 14, 114–116.
Истомина-Кастровская, Н. Б., Иванова, И. Ю., Редько, З. Б. [и др.] (2023). Методика обучения математике в начальной школе: учебник (2-е изд., перераб. и доп.). Москва: ИНФРА-М. 301 с.
Стойлова, Л. П. (2007). Математика: учебник для студентов высших педагогических учебных заведений. Москва: Академия. 432 с.
Ball, D. L., Thames, M. H., & Phelps, G. (2008). Content knowledge for teaching: What makes it special? Journal of Teacher Education, 59(5), 389–407.
Fujita, T., & Jones, K. (2007). Learners’ understanding of the definitions and hierarchical classification of quadrilaterals: Towards a theoretical framing. Research in Mathematics Education, 9(1–2), 3–20.
Hill, H. C., Rowan, B., & Ball, D. L. Effects of teachers’ mathematical knowledge for teaching on student achievement. American Educational Research Journal, 371-406.
Ma, L. (2020). Knowing and teaching elementary mathematics: Teachers’ understanding of fundamental mathematics in China and the United States (3rd ed.). New York: Routledge.
Olanoff, D., Lo, J.-J., & Tobias, J. Mathematical content knowledge for teaching elementary mathematics: A focus on fractions. The Mathematics Enthusiast, 11(2), 267–310.
Örnek, T., & İlhan, M. (2026). Investigating the interaction between defining and classifying via independent sequential tasks among pre-service teachers: The case of the triangle. Journal of Mathematics Teacher Education. Advance online publication.
Rittle-Johnson, B., Schneider, M., & Star, J. R. (2015). Not a one-way street: Bidirectional relations between procedural and conceptual knowledge of mathematics. Educational Psychology Review, 27(4), 587–597.
Schroeder, L., Nesbit, C., Anguiano, J., Adesope, O. Studying and constructing concept maps: A meta-analysis. Educational Psychology Review, 30(2), 431-455.
Sfard, A. (1991). On the dual nature of mathematical conceptions: Reflections on processes and objects as different sides of the same coin. Educational Studies in Mathematics, 22(1), 1–36.