Talaba-qizlarning jismoniy faolligini monitoring qilish
Article Sidebar
Main Article Content
Abstract
Maqolada oliy taʼlim muassasasida tahsil olayotgan talaba-qizlarning jismoniy faolligini va yurak-qon tomir tizimi funksional zaxirasini monitoring qilish masalalari koʻrib chiqilgan. Tadqiqotning maqsadi - 18-22 yoshdagi talaba-qizlarning yurak-qon tomir tizimi funksional imkoniyatlarini Ruffye indeksi yordamida baholash va jismoniy faollik darajasi bilan bogʻliqligini aniqlash. Materiallar va metodlar. Tadqiqotda Fargʻona davlat universitetining Jismoniy madaniyat fakulteti talaba-qizlari (tajriba guruhi, n=10) va Filologiya fakulteti talaba-qizlari (nazorat guruhi, n=10) ishtirok etdi. Ruffye indeksi (IR) standart uch bosqichli protokol asosida aniqlandi: dastlabki yurak urish tezligi (P₁), yuklamadan soʻng darhol yurak urishi (P₂) va yuklamadan 1 daqiqa oʻtgach yurak urishi (P₃) oʻlchandi. Maʼlumotlar M±SD koʻrinishida keltirildi, guruhlararo farq mustaqil namunalar uchun Student t-mezoni bilan baholandi. Natijalar. Tajriba guruhida Ruffye indeksi 6,60±0,38 (6,0–7,2) boʻlib, “yaxshi” va “qoniqarli” darajalarga; nazorat guruhida 12,08±0,89 (10,6–13,0) boʻlib, “oʻrtacha” va “qoniqarsiz” darajalarga mos keldi (t = –18,01; p < 0,001; Cohen d = 8,05; 95% CI: 5,41–10,70). Muntazam jismoniy mashgʻulotlar bilan shugʻullanadigan talaba-qizlarning yurak-qon tomir tizimi funksional zaxirasi sezilarli darajada yuqori boʻlib, bu oliy taʼlim tizimida qizlar uchun maqsadli jismoniy mashgʻulot dasturlarini joriy etish zarurligini tasdiqlaydi.
Article Details
References
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Xotin-qizlarni qo‘llab-quvvatlash, ularning jamiyat hayotidagi faol ishtirokini ta’minlash tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PQ–154-son qarori. – Toshkent, 2022-yil 7-mart.
World Health Organization. WHO Guidelines on Physical Activity and Sedentary Behaviour. – Geneva: WHO Press, 2020. – 104 p.
Blair S.N. Physical inactivity: the biggest public health problem of the 21st century // British Journal of Sports Medicine. – 2009. – Vol. 43. – No. 1. – P. 1–2.
Matveyev L.P. Teoriya i metodika fizicheskoy kultury: uchebnik dlya institutov fizicheskoy kultury. – Moskva: Fizkultura i sport, 1991. – 543 s.
Ashmarin B.A. Teoriya i metodika fizicheskogo vospitaniya. – Moskva: Prosveshcheniye, 1990. – 287 s.
Xonkeldiyev Sh.X., Abdullayev A. Jismoniy tarbiya nazariyasi va metodikasi: darslik. – Toshkent: O‘qituvchi, 2005. – 312 b.
Kerimov F.A. Sport pedagogikasi. – Toshkent: Zar Qalam, 2018. – 320 b.
Kerimov F.A. Sportning nazariy va amaliy asoslari. – Toshkent: O‘zbekiston, 2022. – 384 b.
Eshnazarov J. Jismoniy madaniyat tarixi va boshqarish. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2008. – 256 b.
Salomov R.S. Sport mashg‘uloti nazariyasi asoslari. – Toshkent: O‘zbekiston davlat jismoniy tarbiya va sport universiteti, 2015. – 240 b.
Belotserkovskiy Z.B. Ergometricheskiye i kardiologicheskiye kriterii fizicheskoy rabotosposobnosti u sportsmenov. – Moskva: Sovetskiy sport, 2005. – 312 s.
Uraimov S.R. Yoshlarning jismoniy tayyorgarligini takomillashtirish metodikasi // Farg‘ona davlat universiteti ilmiy xabarlari. – 2023. – № 4. – B. 112–118.