Raqamli ta’lim muhitida talabalarning metakognitiv kompetentligini rivojlantirishning pedagogik mexanizmlarini takomillashtirish
Main Article Content
Abstract
Maqolada raqamli ta’lim muhitida talabalarning metakognitiv kompetentligini rivojlantirishning pedagogik mexanizmlari nazariy-metodologik jihatdan tadqiq etiladi. Metakognitiv bilim, monitoring, regulyatsiya va refleksiv baholash tushunchalarining o‘zaro bog‘liqligi Flavell, Zimmerman va Pintrich qarashlari asosida tahlil qilinadi. Tizimli-strukturaviy tahlil, qiyosiy-pedagogik tahlil, konseptual sintez, funksional dekompozitsiya va pedagogik modellashtirish usullari qo‘llanib, maqsadli, metodologik, jarayonli va natijaviy bloklardan iborat konseptual mualliflik modeli taklif etiladi. Modelda diagnostik-maqsadli, strategik-rejalashtiruvchi, monitoring-nazorat, regulyativ-korreksion va refleksiv-baholash mexanizmlari uzviy sikl sifatida asoslanadi. Ularni raqamli portfolio, o‘quv kundaligi, bosqichli savollar, rubrika va o‘zaro baholash vositalari bilan amalga oshirish yo‘llari tavsiflanadi. Metakognitiv kompetentlikni baholash uchun kuzatiladigan indikatorlar va dalil manbalari taklif qilinadi. Modelning amaliy samaradorligi keyingi empirik tadqiqotlarda tekshirilishi zarur.
Article Details
References
Flavell J. H. Metacognition and cognitive monitoring: A new area of cognitive-developmental inquiry // American Psychologist. – 1979. – Vol. 34, № 10. – P. 906–911.
Brown A. L. Metacognition, executive control, self-regulation, and other more mysterious mechanisms // Metacognition, Motivation, and Understanding / Eds. F. E. Weinert, R. H. Kluwe. – Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum Associates, 1987. – P. 65–116.
Schraw G., Dennison R. S. Assessing metacognitive awareness // Contemporary Educational Psychology. – 1994. – Vol. 19, № 4. – P. 460–475.
Zimmerman B. J. Becoming a self-regulated learner: An overview // Theory Into Practice. – 2002. – Vol. 41, № 2. – P. 64–70.
Pintrich P. R. The role of goal orientation in self-regulated learning // Handbook of Self-Regulation / Eds. M. Boekaerts, P. R. Pintrich, M. Zeidner. – San Diego: Academic Press, 2000. – P. 451–502.
Winne P. H., Hadwin A. F. Studying as self-regulated learning // Metacognition in Educational Theory and Practice / Eds. D. J. Hacker, J. Dunlosky, A. C. Graesser. – Mahwah, NJ: Lawrence Erlbaum Associates, 1998. – P. 277–304.
Dunlosky J., Rawson K. A., Marsh E. J., Nathan M. J., Willingham D. T. Improving students’ learning with effective learning techniques: Promising directions from cognitive and educational psychology // Psychological Science in the Public Interest. – 2013. – Vol. 14, № 1. – P. 4–58.
Azevedo R. Using hypermedia as a metacognitive tool for enhancing student learning? The role of self-regulated learning // Educational Psychologist. – 2005. – Vol. 40, № 4. – P. 199–209.
Veenman M. V. J., Van Hout-Wolters B. H. A. M., Afflerbach P. Metacognition and learning: Conceptual and methodological considerations // Metacognition and Learning. – 2006. – Vol. 1. – P. 3–14.
Efklides A. Metacognition: Defining its facets and levels of functioning in relation to self-regulation and co-regulation // European Psychologist. – 2008. – Vol. 13, № 4. – P. 277–287.
Panadero E. A review of self-regulated learning: Six models and four directions for research // Frontiers in Psychology. – 2017. – Vol. 8. – Article 422.
Azevedo R., Cromley J. G. Does training on self-regulated learning facilitate students’ learning with hypermedia? // Journal of Educational Psychology. – 2004. – Vol. 96, № 3. – P. 523–535.