Demografik yuklama sharoitida pedagog kadrlar boshqaruvi: kadr yetishmovchiligi emas, dars soati taqsimoti muammosi
Article Sidebar
Main Article Content
Abstract
Ushbu maqolada Oʻzbekiston umumiy oʻrta taʼlim muassasalarida demografik yuklama va urbanizatsiya sharoitida pedagog kadrlar boshqaruvining dolzarb muammolari tahlil qilinadi. Respublika boʻyicha oʻtkazilgan keng koʻlamli empirik soʻrov ( : 150 nafar maktab direktori va 805 nafar fan oʻqituvchisi) natijalari tizimdagi oʻziga xos “kadrlar paradoksi”ni ochib berdi. Tahlillar maktablarda asosiy muammo oʻqituvchilarning mutlaq tanqisligida emas, balki kadrlar taklifi ortgan sharoitda dars soatlarining yetishmasligi va pedagogik yuklamaning hududiy demografik xususiyatlarga koʻra nomutanosib taqsimlanganida ekanligini koʻrsatdi. Maqolada maktabning sigʻim yuklamasi koeffitsiyenti () hamda oʻqituvchilarning kasbiy toliqish (burnout) va sohadan ketish niyatlari oʻrtasidagi korrelyatsiya tahlil qilinib, hududlar kesimida differensial boshqaruv modellari va amaliy HR-strategiyalari taklif etilgan.
Article Details
References
UNESCO, International Task Force on Teachers for Education 2030. Global report on teachers: addressing teacher shortages and transforming the profession. – Paris: UNESCO, 2024. – 218 p.
Ingersoll, R. M. Teacher turnover and teacher shortages: an organizational analysis // American Educational Research Journal. – 2001. – Vol. 38, No. 3. – P. 499–534. DOI: 10.3102/00028312038003499.
Borman, G. D., Dowling, N. M. Teacher attrition and retention: a meta-analytic and narrative review of the research // Review of Educational Research. – 2008. – Vol. 78, No. 3. – P. 367–409. DOI: 10.3102/0034654308321455.
Maslach, C., Schaufeli, W. B., Leiter, M. P. Job burnout // Annual Review of Psychology. – 2001. – Vol. 52, No. 1. – P. 397–422. DOI: 10.1146/annurev.psych.52.1.397.
Bakker, A. B., Demerouti, E. The Job Demands-Resources model: state of the art // Journal of Managerial Psychology. – 2007. – Vol. 22, No. 3. – P. 309–328. DOI: 10.1108/02683940710733115.
Axmadqulova, O. X. Demografik yuklama sharoitida maktab pedagogik jamoasini samarali boshqarishning HR-strategiyalari // Maktabgacha va maktab taʼlimi. – 2026. – № 4(4). – B. 233–235. ISSN 3060–4613.
Alkarov, E. M. Maktab direktori kasbiy kompetentligining mazmuni, tuzilmasi va komponentlari: integrativ yondashuv // Maktab taʼlimi: muammolar, izlanishlar, yechimlar. – 2026. – № 6(1). – B. 1–11. ISSN 3060–4788. DOI: 10.5281/zenodo.18372586.
Leithwood, K., Harris, A., Hopkins, D. Seven strong claims about successful school leadership // School Leadership & Management. – 2008. – Vol. 28, No. 1. – P. 27–42. DOI: 10.1080/13632430701800060.